اگر هنگام خرید شکلات با گزینه‌هایی مثل تلخ، شیری، سفید، روبی، مغزدار یا شکلات مخصوص قنادی روبه‌رو شده‌اید، احتمالاً تفاوت آنها برایتان سؤال شده است. انواع شکلات از نظر ترکیبات، میزان کاکائو، طعم، بافت و کاربرد با یکدیگر تفاوت دارند و هر مدل برای مصرف یا استفاده خاصی مناسب‌تر است.
در ادامه، انواع رایج شکلات را بررسی می‌کنیم و تفاوت آنها، کاربرد و ویژگی هرکدام را در یک جدول مقایسه‌ای می‌بینیم.
انواع شکلات در یک نگاه
| نوع شکلات | ویژگی اصلی | طعم غالب | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| شکلات تلخ | درصد بالاتر کاکائو | تلخ و کاکائویی | مصرف، دسر و شیرینی |
| شکلات شیری | دارای ترکیبات شیری | شیرین و ملایم | مصرف و شکلاتهای مغزدار |
| شکلات سفید | بدون پودر کاکائو | شیرین و خامه‌ای | دسر و تزئین |
| شکلات روبی | رنگ صورتی و طعم میوهای | شیرین و کمی ترش | دسر و شکلات دست‌ساز |
| شکلات مغزدار | حاوی انواع مغزها | متنوع | مصرف و پذیرایی |
| شکلات میوهای | ترکیب با میوه یا میوه خشک | شیرین و میوهای | پذیرایی و دسر |
| شکلات کاراملی | ترکیب شکلات و کارامل | شیرین و کره‌ای | مصرف و دسر |
| شکلات ترافل | بافت نرم و مغزی | غنی و شکلاتی | پذیرایی و هدیه |
| شکلات چیپسی | قطعات کوچک شکلات | بسته به نوع شکلات | کیک و کوکی |
| شکلات قنادی | مناسب ذوب و فرآوری | متنوع | شیرینی‌پزی و روکش |
پیشنهاد مطالعه: معرفی انواع شکلات بعنوان هدیه ولنتاین
معرفی انواع شکلات
شکلاتها از نظر میزان کاکائو، ترکیبات، طعم، بافت و کاربرد با یکدیگر تفاوت دارند. به همین دلیل، شناخت انواع شکلات می‌تواند هنگام خرید یا انتخاب شکلات برای مصرف، پذیرایی و شیرینی‌پزی کمک‌کننده باشد. در ادامه، انواع رایج شکلات را معرفی می‌کنیم و تفاوت‌ها و کاربرد هرکدام را بررسی می‌کنیم تا انتخاب گزینه مناسب برایتان راحت‌تر شود. 
شکلات تلخ
شکلات تلخ یکی از شناختهشدهترین انواع شکلات است که معمولاً نسبت به شکلات شیری، کاکائوی بیشتری و ترکیبات شیری کمتری دارد. به همین دلیل طعم آن از نیمه‌تلخ تا تلخ و بسیار کاکائویی متغیر است. درصد کاکائو روی طعم شکلات تأثیر زیادی دارد؛ برای مثال، شکلاتی با درصد کاکائوی بالا معمولاً طعم تلخ‌تر و عطر کاکائویی قوی‌تری دارد. همچنین بالا بودن درصد کاکائو به‌تنهایی به معنی بهتر بودن شکلات نیست. کیفیت مواد اولیه، میزان شکر و نوع فرآوری نیز در کیفیت نهایی تأثیر دارند.
شکلات تلخ مناسب برای: افرادی که طعم کاکائو را بیشتر می‌پسندند، تهیه گاناش، موس، کیک و برخی دسرها.
شکلات شیری
شکلات شیری با اضافه شدن ترکیبات شیری به مواد اولیه تولید میشود و معمولاً نسبت به شکلات تلخ طعم شیرین‌تر، ملایم‌تر و بافت کرمی‌تری دارد. به همین دلیل شکلات شیری انتخاب رایجی برای مصرف مستقیم است و در بسیاری از شکلاتهای مغزدار، فندقی و طعم‌دار نیز استفاده میشود.
شکلات شیری مناسب برای: مصرف روزانه، پذیرایی، شکلاتهای مغزدار و تهیه دسرهای شیرین.
شکلات سفید
شکلات سفید از نظر ظاهر و طعم با شکلات تلخ و شیری متفاوت است. در تهیه آن از کره کاکائو، شکر و ترکیبات شیری استفاده میشود و پودر کاکائو ندارد. طعم شیرین و بافت نرم آن باعث شده شکلات سفید گزینه مناسبی برای تزئین کیک، تهیه گاناش، دسر و ترکیب با میوه‌های مختلف باشد.
شکلات سفید مناسب برای: دسر، کیک، تزئین و تهیه شکلاتهای دست‌ساز.
شکلات روبی
شکلات روبی به دلیل رنگ صورتی طبیعی و طعم متفاوتش از سایر انواع شکلات متمایز میشود. این نوع شکلات معمولاً طعمی میوهای و کمی ترش دارد و به دلیل ظاهر خاص خود در دسرها و محصولات شکلاتی تزئینی مورد استفاده قرار می‌گیرد. روبی بیشتر برای کسانی جذاب است که علاوه بر طعم، ظاهر متفاوت شکلات نیز برایشان اهمیت دارد.
شکلات روبی مناسب برای: تهیه دسر، شکلات دست‌ساز، تزئین کیک و پذیرایی.
شکلات مغزدار
شکلات مغزدار، انواع مغزها با شکلات ترکیب می‌شوند. نوع مغز می‌تواند طعم و بافت شکلات را کاملاً تغییر دهد. انواع شکلات مغز دار شامل :
- شکلات فندقی
- شکلات پسته‌ای
- شکلات بادامی
- شکلات گردویی
- شکلات بادام هندی
- شکلات نارگیلی
برای مثال، فندق و بادام معمولاً با شکلات شیری یا تلخ ترکیب می‌شوند و بافت تردی ایجاد میکنند، در حالی که برخی مغزها یا کرم‌های مغزی می‌توانند بافت نرم‌تری داشته باشند.
شکلات میوهای
شکلات میوهای با استفاده از میوه، میوه خشک یا ترکیبات طعم‌دهنده میوهای تولید میشود. ترکیب طعم کاکائو با شیرینی یا ترشی میوه، تنوع زیادی در این گروه ایجاد کرده است. از نمونه‌های رایج میتوان به شکلات پرتقالی، توت‌فرنگی، آلبالویی و شکلات همراه با کشمش یا سایر میوه‌های خشک اشاره کرد. شکلات میوهای برای پذیرایی، هدیه و تهیه دسر مناسب است.
شکلات کاراملی
شکلات کاراملی از ترکیب شکلات با کارامل به دست می‌آید و معمولاً طعمی شیرین و بافتی نرم‌تر و کرمی دارد. میزان کارامل و نوع شکلات استفاده‌شده می‌تواند باعث تفاوت قابل‌توجه در طعم محصولات مختلف شود. شکلات کاراملی برای مصرف مستقیم، دسر و انواع شکلاتهای ترکیبی بسیار استفاده می شود.
شکلات ترافل
ترافل شکلاتی معمولاً بافتی نرم دارد و داخل آن می‌تواند از ترکیب شکلات، خامه و مواد طعم‌دهنده تشکیل شده باشد. سطح ترافل نیز ممکن است با پودر کاکائو، مغز خردشده، شکلات یا مواد دیگر پوشانده شود. به دلیل ظاهر و تنوع طعم، ترافل بیشتر برای پذیرایی، هدیه و مناسبت‌های خاص استفاده میشود.
شکلات چیپسی
شکلات چیپسی به قطعات کوچک شکلات گفته میشود که بیشتر در شیرینی‌پزی کاربرد دارند. این شکلاتها در انواع تلخ، شیری و سفید تولید می‌شوند. یکی از مزیت‌های شکلات چیپسی این است که میتوان آن را مستقیماً با خمیر شیرینی یا مواد اولیه ترکیب کرد. کاربردهای رایج شکلات چیپسی کوکی شکلاتی، کیک، براونی، مافین و برخی دسرها است.
پیشنهاد مطالعه: چه شکلاتی با قهوه بخوریم؟
انواع شکلات قنادی
همه شکلاتها برای یک کاربرد ساخته نشده‌اند. شکلاتی که برای خوردن مناسب است، الزاماً بهترین گزینه برای روکش کیک یا قالب‌گیری نیست. در قنادی، نوع شکلات باید بر اساس کاربرد انتخاب شود.
شکلات کوورتور
شکلات کوورتور (Couverture) یکی از گزینه‌های حرفه‌ای در صنعت شکلات و قنادی است. این نوع شکلات معمولاً مقدار بیشتری کره کاکائو دارد و به همین دلیل پس از ذوب شدن، روان‌تر است و می‌تواند سطحی صاف و براق ایجاد کند. کوورتور برای قالب‌گیری شکلات، تهیه شکلات دست‌ساز، روکش کردن، تهیه گاناش و تزئین دسرها کاربرد دارد.
یکی از نکات مهم در کار با این نوع شکلات، انجام صحیح فرآیند تمپرینگ است. تمپرینگ باعث میشود کریستال‌های چربی کاکائو به شکل پایدار تشکیل شوند و شکلات پس از سرد شدن، ظاهر براق، بافت مناسب و شکست خوبی داشته باشد. اگر قرار است شکلات در قالب ریخته شود یا به‌عنوان روکش نهایی یک محصول استفاده شود، کوورتور معمولاً انتخاب حرفه‌ای‌تری است؛ البته نوع و درصد شکلات باید متناسب با دستور و کاربرد انتخاب شود.
شکلات کامپاند
شکلات کامپاند (Compound Chocolate) از نظر کاربرد شباهت زیادی به شکلات روکش دارد، اما در فرمولاسیون آن به جای کره کاکائو یا بخشی از آن، از چربی‌های گیاهی استفاده میشود. مهم‌ترین مزیت کامپاند، سهولت استفاده است. این نوع شکلات معمولاً پس از ذوب شدن به‌راحتی برای روکش و تزئین استفاده میشود و برخلاف کوورتور، در بسیاری از محصولات نیازی به اجرای تمپرینگ ندارد.
کامپاند برای کارهایی مانند روکش کیک و شیرینی، تهیه دسر، تزئین محصولات قنادی و برخی شکلاتهای قالبی گزینه مناسبی است. با این حال، طعم و بافت آن می‌تواند با شکلات واقعی یا کوورتور متفاوت باشد و انتخاب بین این دو باید بر اساس نتیجه موردنظر انجام شود.
شکلات روکش قنادی
شکلات روکش قنادی برای ایجاد یک لایه شکلاتی روی انواع محصولات استفاده میشود. این محصولات می‌توانند شامل کیک، شیرینی، بیسکویت، بستنی، دونات و دسرهای مختلف باشند. یک شکلات روکش مناسب باید پس از ذوب شدن، بافتی روان و قابل‌کنترل داشته باشد تا بتوان آن را به‌صورت یکنواخت روی محصول پخش کرد. بعد از سرد شدن نیز باید روکش مناسبی ایجاد کند و ظاهر محصول را خراب نکند. هنگام انتخاب شکلات روکش، بهتر است به موارد زیر توجه کنید:
- میزان روان بودن شکلات پس از ذوب
- ضخامت روکش موردنظر
- سرعت سفت شدن
- نوع محصولی که قرار است روکش شود
- طعم و میزان شیرینی
- نیاز یا عدم نیاز به تمپرینگ
- شرایط نگهداری محصول نهایی
برای مثال، شکلاتی که برای روکش نازک یک بیسکویت استفاده میشود، ممکن است انتخاب مناسبی برای قالب‌گیری یک شکلات دست‌ساز نباشد.
شکلات روکش شیرینی (candy coating)
Candy Coating یکی از انواع مواد روکش مورد استفاده در قنادی است که معمولاً به‌جای کره کاکائو، از چربی‌های گیاهی استفاده می‌کند. این ویژگی باعث میشود کار کردن با آن ساده‌تر باشد و در بسیاری از موارد، برای استفاده نیازی به تمپرینگ نداشته باشد. Candy Coating معمولاً برای روکش کردن کیک و شیرینی، پوشاندن کوکی، تهیه آبنبات و شکلاتهای تزئینی و ایجاد روکش روی محصولات قنادی استفاده میشود. این محصول با نام‌هایی مانند روکش قنادی، روکش ترکیبی یا روکش تابستانی نیز شناخته میشود؛ البته نام‌گذاری و فرمولاسیون این محصولات ممکن است بین تولیدکنندگان متفاوت باشد، بنابراین هنگام خرید باید مشخصات محصول را بررسی کرد. از نظر طعم و بافت، Candy Coating الزاماً مشابه شکلات واقعی نیست.
استفاده از چربی‌های گیاهی باعث میشود این محصول معمولاً پایداری و سهولت کار بیشتری داشته باشد، اما ممکن است عطر و طعم کاکائویی آن به اندازه شکلاتی که بر پایه کره کاکائو تولید شده است، غنی نباشد. یکی از مزایای مهم این نوع روکش، ذوب شدن آسان و سفت شدن نسبتاً سریع پس از استفاده است. به همین دلیل برای کارهای تزئینی و تولید حجم بالای محصولات قنادی کاربرد زیادی دارد.
کدام نوع شکلات برای شیرینی‌پزی بهتر است؟
یک نوع شکلات را نمی‌توان برای تمام دستورهای قنادی بهترین گزینه دانست. انتخاب شکلات باید بر اساس نوع استفاده انجام شود.
| کاربرد | انتخاب مناسب |
|---|---|
| کوکی | شکلات چیپسی |
| گاناش | تلخ، شیری یا سفید |
| روکش کیک | کوورتور یا شکلات مخصوص روکش |
| قالب‌گیری | کوورتور |
| تزئین کیک | سفید، تلخ یا شیری |
| براونی | شکلات تلخ یا نیمه‌تلخ |
| دسرهای شیرین | شیری یا سفید |
نکته: هنگام استفاده از شکلات در شیرینی‌پزی، فقط به درصد کاکائو توجه نکنید. میزان شکر، نوع چربی، روانی شکلات پس از ذوب و کاربردی که برای آن در نظر گرفته شده نیز روی نتیجه نهایی تأثیر دارد.
هنگام خرید شکلات به چه نکاتی توجه کنیم؟
برای انتخاب شکلات مناسب، ابتدا مشخص کنید آن را برای چه کاری می‌خواهید. سپس موارد زیر را بررسی کنید:
- نوع شکلات: تلخ، شیری، سفید یا مدل‌های طعم‌دار
- درصد کاکائو: به‌خصوص در شکلاتهای تلخ
- ترکیبات محصول: میزان شکر، شیر، کره کاکائو و سایر چربی‌ها
- کاربرد: مصرف مستقیم، دسر، روکش یا قالب‌گیری
- تاریخ تولید و انقضا: برای اطمینان از تازگی محصول
- شرایط نگهداری: شکلات باید در شرایط مناسب نگهداری شده باشد
- بافت و ظاهر: تغییر رنگ شدید یا ایجاد لکه‌های غیرعادی می‌تواند نشانه نگهداری نامناسب باشد
پیشنهاد مطالعه: آیا شکلات تلخ برای لاغری مؤثر است؟
بهترین نوع شکلات کدام است؟
انتخاب نوع شکلات کاملا به سلیقه بستگی دارد. اگر طعم قوی کاکائو را می‌پسندید، شکلات تلخ گزینه مناسبی است. برای طعم شیرین‌تر و ملایم‌تر، شکلات شیری انتخاب رایج‌تری است. شکلات سفید نیز برای دسر و تزئین کاربرد زیادی دارد. برای شیرینی‌پزی هم انتخاب باید بر اساس دستور تهیه انجام شود؛ برای مثال شکلات چیپسی برای کوکی مناسب است، در حالی که برای روکش یا قالب‌گیری بهتر است از شکلاتی استفاده شود که برای همین کاربرد طراحی شده است.
جمع‌بندی
انواع شکلات تنها بر اساس تلخ یا شیرین بودن با یکدیگر تفاوت ندارند. میزان کاکائو، نوع چربی، ترکیبات شیری، مواد افزودنی، بافت، روش تولید و کاربرد نهایی از مهم‌ترین عواملی هستند که انواع شکلات را از یکدیگر متمایز میکنند. به همین دلیل، هر شکلات برای یک نوع مصرف مناسب‌تر است و نمی‌توان یک مدل را برای همه کاربردها بهترین گزینه دانست.
برای مصرف مستقیم، شکلات تلخ، شیری، سفید و مغزدار از گزینه‌های رایج هستند و انتخاب بین آنها بیشتر به ذائقه و میزان شیرینی مورد علاقه بستگی دارد. اگر طعم قوی‌تر کاکائو را می‌پسندید، شکلات تلخ انتخاب مناسب‌تری است؛ در حالی که شکلات شیری و سفید معمولاً طعم شیرین‌تر و ملایم‌تری دارند. در مقابل، برای قنادی و تهیه دسر باید علاوه بر طعم، به رفتار شکلات هنگام ذوب و سرد شدن نیز توجه کرد. شکلات کوورتور برای قالب‌گیری، روکش و کارهای حرفه‌ای کاربرد دارد، در حالی که شکلاتهای کامپاند و انواع روکش قنادی به دلیل استفاده آسان‌تر، برای بسیاری از کارهای روزمره قنادی گزینه‌های کاربردی‌تری هستند.
بنابراین هنگام خرید شکلات، بهتر است ابتدا مشخص کنید که آن را برای مصرف، پذیرایی، تهیه دسر، کیک و شیرینی، روکش یا قالب‌گیری می‌خواهید. سپس درصد کاکائو، ترکیبات، نوع چربی، میزان شیرینی و روش استفاده از محصول را بررسی کنید. این کار کمک می‌کند به جای انتخاب صرفاً بر اساس ظاهر یا نام محصول، شکلاتی را انتخاب کنید که از نظر طعم، کیفیت و کاربرد با نیاز شما تناسب بیشتری داشته باشد.
