باسلوق نوعی شیرینی سنتی و قدیمی ایرانی است که تاریخچه آن به ملایر و اراک بر می گردد و یکی از سوغاتی های این شهر محسوب می گردد. این شیرینی معمولا در مراسم های سنتی ایرانی مانند عید نوروز و شب یلدا سرو می شود، همچنین می توانید آن را همراه با چایی میل نمایید. باسلوق از دوشاب (یا شیره انگور) تهیه می شود اما به جای شیره انگور استفاده از آب و شکر نیز امکان پذیر است. در مراغه باسلوق را اواسط آذرماه تهیه کرده و حدود 3 ماه زمان صرف آن می کنند تا آماده شود؛ پس از 3 ماه در مراسم نوروز، با آن از مهمانان خود پذیرایی می کنند. برای مراسم شب یلدا می توانید این شیرینی را با کمترین هزینه و زمان و بدون نیاز به فر در منزل خود تهیه نمایید و آن را در کنار شیرینی های دیگر سرو کنید.
مواد لازم برای باسلوق شب یلدا
- نشاسته 1 لیوان
- شکر 2 لیوان
- آب 3 لیوان
- گلاب 5/1 لیوان
- پودر ژلاتین 2 قاشق چایخوری
- وانیل 4/1 قاشق چایخوری
- پودر نارگیل ، مغز گردو و پسته به مقدار لازم
طرز تهیه باسلوق خانگی برای شب یلدا
- ابتدا نشاسته را با دو لیوان آب سرد در یک ظرف ریخته و حل نمایید. مطمئن شوید نشاسته ها گلوله نباشند. می توانید از صافی برای جلوگیری از ورود نشاسته های گلوله شده استفاده کنید.
- سپس دو لیوان شکر را به همراه یک لیوان آب باقی مانده در قابلمه ای نچسب ریخته و روی حرارت ملایم بگذارید و به طور مداوم هم بزنید تا شکرها داخل آب حل شود. همانطور که مواد داخل قابلمه را هم می زنید محلول نشاسته را کم کم اضافه نمایید و همچنان به هم زدن ادامه دهید تا از گلوله شدن آن جلوگیری شود.
- پودر ژلاتین را درون یک چهارم لیوان آب داغ ریخته و آن را حل نمایید، سپس آن را به همراه مقداری روغن یا کره به ترکیب نشاسته، آب و شکر اضافه کنید پس از مدتی مایع داخل قابلمه شروع به غلیظ شدن کرده و حدود نیم ساعت بعد ترکیب آب و نشاسته باید کاملا غلیظ شده باشد در این هنگام وانیل و گلاب را به آن اضافه کنید؛ در صورت رقیق شدن مایع داخل قابلمه به هم زدن ادامه دهید تا دوباره غلیظ شود پس از گذشت یک ساعت از حرارت دیدن مایع، باید به گونه ای باشد که به ته قابلمه نچسبد و به راحتی از آن جدا شود (حالت خمیری شکل داشته باشد)، آن را از روی حرارت بردارید و قبل از اینکه درون یخچال بگذارید پودر پسته را به آن اضافه کنید.
- باسلوق را حدود دو ساعت در یخچال بگذارید تا کاملا سفت شود پس ازینکه آن را از یخچال درآوردید ورز دهید و به آن شکل دهید، سپس باسول ها را در پودر نارگیل بغلتانید و نصف مغز گردو را روی آن قرار دهید.
- همچنین در زمانی که باسلوق هنوز گرم است می توانید از قالب های شیرینی پزی برای شکل دادن به آن استفاده کنید، داخل قالب ها را آغشته به پودر نارگیل کنید و مغز گردو را روی پودر نارگیل بگذارید سپس باسلوق ها را درون قالب بریزید.
طرز تهیه باسلوق با شیره توت
در مراغه باسلوق را به صورت زیر تهیه می کنند: در ابتدا مغز بادام یا برگه زردآلو را در آب خیس قرارداده و پوست آن را می گیرند سپس آنها را در نخ های خاصی قرار می دهند و آویزان می کنند تا خشک شود. دوشاب یا شیره انگور را تا حدی می جوشانند تا یک سوم آن تبخیر شود سپس به آن نشاسته اضافه می کنند، نخ های برگه زدآلو یا مغز بادام را در این مایع قرار می دهند و آویزان می کنند بعد از نیم ساعت نخ مذکور را مجددا داخل مایع قرار می دهند و پس از آن برای بار دوم آویزان می کنند و میگذارند تا یک ماه بماند. باسلوق ها را بعد از یک ماه در جعبه های چوبی چیده و در محل نرم و مرطوبی قرار می دهند تا شکرک آورده و آماده استفاده شود.
پیشنهاد مطالعه: لیست وسایل یلدا برای مدرسه
طرز تهیه باسلوق با ژله توت فرنگی مخصوص شب یلدا
قرمز رنگ یلداست. اگر میخواهید حتی باسلوق شب یلدا دقیقا نماد شب چله را بدهد، از دستور زیر استفاده کنید:
مواد لازم برای تهیه باسلوق ژله توت فرنگی
- نشاسته: ۱ لیوان
- شکر: ۱.۵ لیوان
- آب: ۲ تا ۲.۵ لیوان
- ژله توت فرنگی: ۱ بسته
- گلاب: ½ لیوان
- وانیل: ¼ قاشق چایخوری
- کره یا روغن: ۱ قاشق غذاخوری (اختیاری)
- پودر نارگیل، پودر پسته یا مغز گردو: برای تزیین
طرز تهیه باسلوق با ژله توت فرنگی
در 3 مرحله ساده میتوانید باسلوق شب یلدا را آماده کنید:
مرحله ۱: آمادهسازی ژله و شربت
ابتدا یک بسته ژله توت فرنگی را در یک لیوان آب داغ کاملاً حل کنید و کنار بگذارید تا کمی از حرارت بیفتد. ژله باید کاملاً شفاف و بدون دانه باشد تا بافت باسلوق یکدست شود. نشاسته را با دو لیوان آب سرد مخلوط کرده و خوب هم بزنید تا هیچ گلولهای باقی نماند. سپس شکر را با مقدار کمی آب داخل قابلمه نچسب بریزید و روی حرارت ملایم قرار دهید تا شکر حل شود.
مرحله ۲: مخلوط کردن مواد
محلول نشاسته را بهآرامی به شربت شکر اضافه کرده و مدام هم بزنید. پس از چند دقیقه که مواد شروع به غلیظ شدن کرد، ژله حلشده را اضافه کنید و سریع هم بزنید تا رنگ و طعم آن بهطور یکنواخت در مواد پخش شود. در ادامه گلاب، وانیل و در صورت تمایل کره را اضافه کنید و همزدن را روی حرارت ملایم ادامه دهید تا مواد کاملاً غلیظ، کشدار و خمیری شود و از دیواره قابلمه جدا گردد.
مرحله ۳: شکلدهی و تزئین
مواد آمادهشده را در ظرفی که کف آن با پودر نارگیل پوشاندهاید بریزید و سطح آن را صاف کنید. ظرف را حداقل ۲ تا ۴ ساعت در یخچال قرار دهید تا باسلوق کاملاً سفت شود. پس از خارج کردن از یخچال، باسلوق را به شکل دلخواه (توپی، لولهای یا قالبی) فرم دهید و در پودر نارگیل یا پودر پسته بغلتانید. برای جلوهی یلداییتر میتوانید داخل آن مغز گردو قرار دهید یا روی آن دانههای انار خشکشده تزئین کنید.
طرز تهیه باسلوق لولهای یلدا
اگر مراسم داریذ، این نوع باسلوق را درست کنید، چون ظاهری مجلسی دارد و بهترین گزینه است. مواد اولیه باسلوق لولهای تفاوتی با باسلوق ساده ندارد و میتوانید از هر یک از دستورهای باسلوق خانگی (ساده، گردویی یا ژلهای) استفاده کنید. تفاوت این باسلوق شب یلدا با بقیه، در گرد کردن آن است. البته برای اینکه باسلوق نماد یلدا را داشته باشد، از ژله آلبالو، انار یا توت فرنگی انتخاب کنید.
پیشنهاد مطالعه: طرز تهیه ۱۰ نوشیدنی مناسب شب یلدا
آماده سازی خمیر باسلوق شب یلدا به صورت رولی
- پس از آماده شدن خمیر باسلوق و زمانی که هنوز کمی گرم و انعطافپذیر است، آن را از قابلمه خارج کنید. توجه داشته باشید اگر خمیر کاملاً سرد شود، رول کردن آن دشوار خواهد شد.
- سطح کار را با پودر نارگیل یا مقدار کمی نشاسته بپوشانید. خمیر باسلوق را روی سطح قرار داده و با دست یا وردنه به آرامی آن را به شکل مستطیل نازک پهن کنید.
- مغز گردو، مغز پسته یا ترکیبی از مغزها را به صورت یک خط باریک در یک سمت باسلوق پهنشده بریزید. این کار باعث میشود باسلوق لولهای پس از برش، مغزدار و زیباتر شود.
- از سمتی که مغزها قرار دارند، باسلوق را بهآرامی و با دقت رول کنید تا به شکل لولهای منظم درآید. در حین رول کردن، فشار زیاد وارد نکنید تا خمیر ترک نخورد.
- رول باسلوق را حدود ۱ تا ۲ ساعت در یخچال قرار دهید تا کاملاً فرم بگیرد و برش زدن آن آسانتر شود.
- پس از استراحت، باسلوق لولهای را با چاقوی تیز به برشهای یکسان تقسیم کرده و هر برش را در پودر نارگیل یا پودر پسته بغلتانید.
پیشنهاد مطالعه:طرز تهیه کیک هندوانه شب یلدا
جمع بندی
باسلوق یکی از شیرینیهای اصیل و خاطرهانگیز ایرانی است که در شب یلدا جای خودش را روی سفرههای رنگین باز میکند. در این مقاله یاد گرفتیم چطور با مواد ساده و بدون نیاز به فر، باسلوق خانگی شب یلدا را آماده کنیم. همچنین به نکات مهمی مثل جلوگیری از گلوله شدن نشاسته، رسیدن خمیر به بافت کشدار و اینکه باسلوق چند ساعت در یخچال بماند اشاره شد تا نتیجه کار دقیقاً همان چیزی شود که انتظار دارید: باسلوقی خوشفرم، نرم و خوشطعم برای پذیرایی.
اما یلدا فقط شیرینی نیست؛ سفره شب چله وقتی کامل میشود که کنار باسلوق، یک کاسه آجیل تازه و باکیفیت هم باشد، چون واقعاً یلدا بدون آجیل معنا ندارد. برای اینکه پذیراییتان بینقص شود، میتوانید آجیل شب یلدا را از آجیل برادران حسینی تهیه کنید؛ ترکیبهای متنوع، مغزهای تازه و سورتشده مثل پسته، بادام و گردو، انتخاب را راحتتر میکند و کنار باسلوق خانگیتان، یک پذیرایی کامل و آبرومند میسازد.
سوالات متداول
باسلوق چند ساعت در یخچال بماند؟
باسلوق باید حداقل ۲ ساعت در یخچال بماند تا خودش را بگیرد. برای بافت بهتر، برش تمیز و فرمدهی راحتتر، ۴ تا ۶ ساعت ماندن در یخچال توصیه میشود.
فرق باسلوق شب یلدا با بقیه باسلوقها چیست؟
تفاوت اصلی باسلوق شب یلدا با سایر باسلوقها در ظاهر، رنگ و تزئین آن است. در باسلوق یلدایی معمولاً از رنگهای قرمز (مثل ژله توتفرنگی یا آلبالو)، مغز گردو، پودر پسته و فرمهای مجلسیتر مثل باسلوق لولهای استفاده میشود تا با حالوهوای شب چله هماهنگ باشد.
میشود باسلوق یلدا را بدون ژله درست کرد؟
بله. باسلوق شب یلدا بدون ژله هم قابل تهیه است. در این حالت با افزایش زمان پخت و همزدن مداوم نشاسته، باسلوق کاملاً کشدار میشود و میتوان آن را با گردو، پسته یا حتی رنگهای طبیعی مثل شیره انگور یا زعفران تزئین کرد
باسلوق شب یلدا چند ساعته درست میشود؟
آمادهسازی باسلوق شب یلدا معمولاً حدود ۱ تا ۱.۵ ساعت زمان پخت و همزدن نیاز دارد. پس از آن باید ۲ تا ۴ ساعت در یخچال بماند تا کاملاً سفت شود. در مجموع، باسلوق شب یلدا را میتوان در حدود ۳ تا ۵ ساعت آماده و قابل سرو کرد.
