چگونه نبات خانگی درست کنیم؟ آموزش کامل مرحله به مرحله تهیه نبات

نبات همان شیرینی آشنایی است که ترکیبش با چای دوای هر دردی ست. همه ما شاید این تجربه را داشته ایم که در مواجهه با هر دردی خیلی ها خصوصا مادر بزرگ هایمان چایی نبات را به ما توصیه کرده اند. از این رو شاید به جرأت بتوان گفت که نبات جزء جدانشدنی آشپزخانه ی هر ایرانی ست. در این مقاله به طور کامل و شفاف طرز تهیه نبات را به صورت قدم به قدم همراه با عکس خدمت شما توضیح می دهیم تا در منزل خود بتوانید انواع نبات خانگی، رنگی، زعفرانی و… را درست کنید.

تهیه نبات در خانه آسان است. شما می توانید انواع نبات های تخته ای، چوبی و رنگی را در منزل تهیه کنید. کلیت طرز تهیه همه نبات ها یکی است. این شیرینی ساده برای کودکان نیز جذاب می باشد و به عنوان یک آزمایش نیز می توان برای کودکان این کار را انجام داد و روحیه تحقیق و خلاقیت آن ها را افزایش داد. علاوه بر این با توجه به فواید نبات می توانید از نباتی که خودتان ساخته اید استفاده کرده و از خواص آن بهره مند شوید. در ادامه شما را با طرز تهیه نبات و نکات تکمیلی آن آشنا می‌کنیم.

آموزش قدم به قدم تهیه تهیه نبات سنتی:

اکثر ما می دانیم که نبات از محلول اشباع شده شکر و آب تشکیل شده است. ولی طرز تهیه نبات ممکن است زیاد سخت به نظر نیاید. اما نیاز به چند فوت کوزه گری دارد که با رعایت آنها می توانید به راحتی یک نبات داغ و خانگی درست کنید. به همین خاطر اگر به دنبال طرز تهیه نبات هستید تمام مراحل زیر را قدم به قدم اجرا کنید.

مواد لازم برای تهیه نبات:

برای درست کردن نبات در خانه و تهیه یک نبات خانگی به مواد زیر احتیاج پیدا می کنید.

• آب
• شکر
• رنگ خوراکی
• طعم دهنده

برای تهیه مقادیر بالاتر می توانید با حفظ همین نسبت نبات بیشتری تولید کنید.

پیشنهاد مطالعه: خواص نبات برای سرما خوردگی

مرحله اول: جوشاندن آب

ابتدا داخل یک ظرف آب را جوش بیاورید. سعی کنید از آب تصفیه شده استفاده کنید. چرا که ناخالصی های موجود در آب می تواند از رشد بلورها را جلوگیری به عمل آورد.

مرحله دوم: افزودن شکر

شکرها را به آب اضافه کنید. هر بار که شکر می ریزید یک بار هم بزنید. هر چه شکر بشتری اضافه می کنید حل شدن شکرها بیشتر زمان می برد. در صورتی که کمی شکر حل نشده باقی مانده با حرارت دادن به آب آن ها را به طور کامل حل کنید.

مرحله سوم: خنک شدن محلول

محلول موجود را از روی حرارت برداشته و بگذارید 15 الی 20 دقیقه خنک شود. نباید هیچ شکر نامحلولی درون آب باشد.

مرحله چهارم: افزودن طعم‌دهنده (اختیاری)

اگر تمایل داشتید می توانید افزودنی ای مثل زعفران ، دارچین یا زنجبیل و هر افزودنی طبیعی دیگری به آن اضافه کنید. فقط به این نکته توجه داشته باشید که رنگ یا طعم دهنده خود را به خوبی درون مایع هم بزنید تا به طور یکنواخت در محلول پخش شود.

مرحله پنجم: افزودن رنگ (اختیاری)

محلول حاضر را درون یک لیوان استوانه ای و بلند شیشه ای بریزید. انتخاب لیوان یا ظرف پلاستیکی به دلیل امکان ذوب شدن لیوان و همچنین سرطان زا بودن جنس پلاستیکی در صورت برخورد با آب گرم توصیه نمی شود. لیوان یا ظرف را تقریبا تا قسمت بالای آن پر کنید. مراقب باشید لیوان دارای آلودگی یا گرد و غبار نباشد.

مرحله ششم: ریختن در قالب

در این مرحله می‌توانید نبات را به یکی از روش‌های زیر تهیه کنید:

• روش نخ و آویزان کردن
• روش چوب یا سیخ چوبی
• روش بلورگیری در قالب

تکه ای نخ را در وسط یک مداد یا چوب، دور آن بپیچید. طول نخ باید به اندازه ای باشد که بعد از گره زدن آن روی مداد و قرار دادن آن روی دهانه لیوان، تقریبا به ته لیوان برسد. به انتهای نخ، یک گیره فلزی گره بزنید. این مرحله بستگی به خلاقیت شما دارد و می توانید به جای مداد و آویز از هر وسیله مناسب دیگری بهره ببرید.

فقط به این نکته توجه کنید که آویز به انتهای لیوان نخورد چرا که کریستال های خوبی تشکیل نمی شود. نخ حتما مستقیم باشد. مداد هم باید به قدر کافی بلند باشد که بتواند لبه لیوان را به طور کامل پوشش دهد.

روش نخ و آویزان کردن

• نخ یا چوب را ابتدا خیس کنید و آن را به شکرهای دانه درشت آغشته کنید. اینکار باعث می شود شروع تبلور به خوبی صورت گیرد.

• مداد را روی لیوان پر شده از محلول اشباع شکر قرار داده به طوری که گیره فلزی با ته لیوان برخورد نداشته باشد. از طرفین هم مداد با نخ نباید به دیواره های ظرف تماس داشته باشد.

• لیوان را در فضایی قرار دهید که تکان نخورد. بعد از یک هفته نبات شما کاملا شکل می گیرد گرچه پس از یک یا دو روز، می بینید که بلورهای کوچکی تشکیل می شود. بعد از تشکیل بلور های کامل نبات، نخ را از محلول درآورید و برای مدتی اجازه دهید تا خشک شود و نبات شکل خودش را کامل بگیرد.

طرز تهیه نبات با چوب دارچین

برای تهیه نبات با چوب دارچین ابتدا محلول آب و شکر را آماده کنید. سپس چوب‌های دارچین را داخل ظرف قرار دهید و محلول را روی آن بریزید. با گذشت زمان، بلورهای شکر روی چوب دارچین تشکیل شده و نبات دارچینی خوش‌عطر به دست می‌آید.

طرز تهیه نبات شاخه‌ای

نبات شاخه‌ای یکی از محبوب‌ترین انواع نبات است. در این روش، نخ یا چوب داخل ظرف قرار داده می‌شود و محلول غلیظ شکر روی آن ریخته می‌شود. پس از چند روز، بلورهای قند روی نخ یا چوب تشکیل شده و شاخه‌های نبات ایجاد می‌شود.

طرز تهیه نبات کاکائویی خانگی

برای تهیه نبات کاکائویی خانگی کافی است در مرحله افزودن طعم‌دهنده‌ها مقدار کمی پودر کاکائو به محلول شکر اضافه کنید. سپس محلول را در قالب یا روی نخ بریزید تا بلورهای قند تشکیل شوند.

این نوع نبات طعمی متفاوت و خاص دارد و برای افرادی که طعم شکلات را دوست دارند گزینه جالبی است.

طرز تهیه نبات تخته‌ای با گل محمدی

نبات تخته‌ای گل محمدی از انواع معطر نبات است. برای تهیه آن، پس از آماده شدن محلول شکر، مقداری گل محمدی خشک به آن اضافه می‌شود. سپس محلول در قالب‌های تخت ریخته می‌شود تا پس از سرد شدن و بلور شدن، نبات به شکل تخته‌ای و معطر آماده مصرف شود.

نکات تکمیلی و ترفندهای طلایی در تهیه نبات

اگر نکات و فوت و فن‌های طرز تهیه نبات را رعایت کنید، بهترین و طبیعی‌ترین نبات را بدون هیچ‌گونه مواد افزودنی خواهید داشت که همه عاشقش می‌شوند. در ادامه لیستی از نکات و فوت‌وفن‌های طلایی در تهیه نبات را برای شما آماده کرده‌ایم:

• برای تهیه نبات از آب تصفیه شده یا آب مقطر استفاده کنید؛ چرا که آب دارای مقادیری املاح و ناخالصی است که ممکن است در تشکیل بلورهای نبات اختلال ایجاد کند.
• قالب محتوی نبات را در محیطی با دمای ثابت قرار دهید؛ چرا که تغییرات دمایی مداوم سبب ریز شدن بلورهای نبات خواهد شد.
• یکی از نکات مهم در طرز تهیه نبات، میزان شکر استفاده شده است. اگر در تهیه نبات از شکر کمتری استفاده شود، بلورهای نبات به خوبی شکل نمی‌گیرند. نسبت استاندارد شکر به آب باید ۲ واحد به ۱ واحد است.
• استفاده از آبلیمو، جوهرلیمو، سفیده تخم‌مرغ یا گلوکز از شکرک زدن نبات جلوگیری می‌کند.
• برای خوشمزه شدن نبات می‌توانید از طعم‌دهنده‌هایی همچون زعفران دم‌کرده، هل، دارچین، زنجبیل، پودر کاکائو، لیمو عمانی، عرق نعناع و گلاب بریزید. پس از اینکه شربت آماده شد طعم‌دهنده‌ها را به آن اضافه کنید تا عطروطعم آن‌ها به خوبی حفظ شود.
• حرارت بالا سبب سوختن شکر و تلخ شدن نبات خواهد شد؛ از این رو شربت را روی حرارت ملایم تهیه کنید و به طور مداوم هم بزنید.
• می‌توانید گردوی خرد شده، بادام و نارگیل داخل نبات بریزید و آن را متفاوت‌تر کنید.
• برای تهیه نبات از شکر سفید مرغوب، با کیفیت و خالص استفاده کنید. شکر قهوه‌ای برای تهیه نبات مناسب نیست و تأثیر منفی در عطروطعم نبات دارد.
• یکی از نکات مهم در طرز تهیه نبات خانگی، غلظت محلول است‌. محلول آب و شکر باید اشباع بوده و از غلظت مناسبی برخوردار باشد. بعد از اینکه محلول آماده شد یک قطره از آن را داخل نعلبکی بریزید و آن را کج کنید، اگر قطره به سختی حرکت کرد؛ یعنی غلظت محلول شما آماده است.
• برای اینکه نبات شفاف‌تر شود، کف ایجاد شده روی محلول آب و شکر را با قاشق بگیرید.
• مدت زمان تشکیل بلورهای نبات به دمای محیط بستگی دارد و از ۱ الی ۲ هفته متغیر است.
• نخی که برای تهیه نباید استفاده می‌شود باید از ضخامت کافی برخوردار باشد تا بتواند وزن نبات را تحمل کند.

خلاصه فرآیند تهیه نبات

در فرآیندی که شما آن را انجام داده‌اید، در ابتدا شما یک محلول اشباع از شکر درست کرده‌اید. فرض کنید در هر یک لیتر آب ۵۰ گرم شکر حل می‌شود؛ وقتی شما آب را در بالای اجاق گاز داغ می‌کنید و همزمان شکر را در تمام بالای آب در آن حل می‌کنید، این عدد افزایش پیدا می‌کند و شما توانسته‌اید در آن دمای بالا میزان (برای مثال) ۶۰ گرم شکر در آب حل کنید. در نتیجه باید بدانید که آب می‌تواند ۱۰ گرم بیشتر از حد استاندارد را در دمای بالاتر مثلاً ۱۰۰ درجه سانتی گراد نگه دارد؛ اما اگر دمای آب به دمای محیط برسد و خنک شود، آب دیگر نمی‌تواند این میزان شکر را در خود جای دهد و در نتیجه بخشی از شکر که بیشتر از حد استاندارد در خود حل کرده است را رها می‌کند که بلورهای شکر تجمع کنند و بلورهای درشت نبات را ایجاد می‌کنند. شما نیز با قرار دادن یک نخ و یا یک تکه چوب، یک بستر و جایگاه عالی برای بلورهای شکر ایجاد کرده‌اید تا به راحتی در محلی که شما در نظر گرفته‌اید، تجمع کنند و بلورهای بزرگ را ایجاد کنند.

پیشنهاد مطالعه: طرز تهیه بادام سوخته

نکات مهم در تشکیل بلورهای نبات

توجه داشته باشید که میزان سایز بلورهای شما که در یک هفته تولید می‌شود، بستگی به دمای محیط و شرایط سرد شدن محلول دارد. به عنوان مثال اگر شما یک مکان ایزوله داشته باشید و در طی یک هفته دما را به آرامی از دمای بالا به دمای محیط برسانید (یعنی دما تدریجی کاهش پیدا کند)، بلورها درشت‌تر خواهند بود؛ اما اگر دما دچار نوسانات بشود بلورهای ریز تشکیل می‌شوند؛ اما با تغییر دما ظهر و شب گروه بعدی که می‌خواهند بر سر جایشان بنشینند از گروه قبلی پیروی نمی‌کنند و در نتیجه بلورهای ریزتر، نامنظم‌تر خواهند بود.

اگر مراحل را به صورت بهداشتی انجام دهید شما می‌توانید پس از تشکیل شدن نباتتان از شیره شکری که در ظرف باقی مانده است برای شیرین کردن چایی استفاده کنید.

هر کیلو شکر چقدر نبات می‌دهد؟

یکی از سوالات رایج هنگام تهیه نبات این است که هر کیلو شکر چقدر نبات می‌دهد. به طور معمول از ۱ کیلوگرم شکر می‌توان حدود ۹۰۰ گرم تا ۱ کیلوگرم نبات تهیه کرد. مقدار دقیق آن به عواملی مانند میزان آب مصرفی، میزان تبخیر و کیفیت فرآیند بلورسازی بستگی دارد.

سخن پایانی

سعی کردیم در این مطلب از وبلاگ آجیل و خشکبار برادران حسینی طرز تهیه نبات را به شما آموزش دهیم تا بتوانید با دسترس‌ترین مواد همچون شکر و آب در منزل، انواع نبات را تهیه کنید. با استفاده از رنگ‌دهنده‌های طبیعی و طعم‌دهنده‌های متنوعی همچون زعفران، گلاب، عرق نعناع، دارچین و… می‌توانید این شیرین‌کننده را در هر طعم و رنگی که دوست دارید آماده کنید. نبات رنگی برای کودکان جذابیت زیادی دارد و می‌توانید به جای خوراکی‌های مضر به آن­ها خود بدهید.

سؤالات متداول

نبات چیست و از چه چیزی تهیه می‌شود؟

نبات نوعی قند بلوری است که از محلول اشباع‌شده‌ی شکر و آب تهیه می‌شود. معمولاً با استفاده از چوب یا نخ داخل این محلول بلورهای نبات شکل می‌گیرد.

چه مدت طول می‌کشد تا نبات شکل بگیرد؟

فرایند شکل‌گیری بلورهای نبات معمولاً بسته به دما، غلظت محلول و شرایط محیطی ۵ تا ۱۰ روز زمان می‌برد.

چرا نبات بلور نمی‌زند؟

اگر نبات شما بلور نمی‌زند یا محلول به اندازه کافی اشباع نشده یا دمای محیط پایین یا نوسانی بوده است. البته اگر ناخالصی در محلول وجود داشته باشد هم بلورها به خوبی شکل نمی‌گیرند.

نبات خانگی چقدر ماندگاری دارد؟

اگر نبات خانگی در محیط خشک و خنک نگهداری شود، چندین ماه تا یک سال قابل استفاده است.

آیا تهیه نبات در خانه صرفه اقتصادی دارد؟

اگر شکر را به قیمت مناسب تهیه کرده باشید و قصد تهیه نبات با طعم‌های خاص را داشته باشید، بله، می‌تواند اقتصادی‌تر باشد.