مویز و کشمش دو میوه خشک محبوب در طب سنتی ما ایرانیان است. حتماً شما هم توصیه بزرگترها درباره استفاده از مویز یا کشمش را شنیدهاید. در ابتدا ممکن است فرق مویز و کشمش به دلیل شباهت ظاهری، برای شما خیلی مشخص نباشد و تصور کنید این دو میوه خشک خواصی مشابه دارند. اما این دو علاوه بر روشهای فراوری، در خواص و کاربرد هم تفاوت دارند. در این مقاله از برادران حسینی، به بررسی فرق مویز و کشمش میپردازیم تا بر اساس نیاز بدن و هدفی که از تغذیه دارید، انتخاب درستی داشته باشید.
معرفی مویز و کشمش و فرایند تولید آنها
اولین فرق مویز و کشمش در مبدأ و فرایند تولید آنها است. در ادامه هر کدام از این دو میوه خشک مفید را بررسی میکنیم:
مویز چیست؟
مویز، انگور خشکشده سیاهرنگ، درشت و دانهداری است که از انگور شاهانی تهیه میشود. روش سنتی تولید مویز سیاه، خشک کردن آن زیر نور مستقیم خورشید است. در این حالت، انگورها با تمام پوست و گاهی دانه، بهآرامی رطوبت خود را از دست میدهند و شیرینی آنها چند برابر میشود. این فرایند طبیعی باعث میشود رنگ مویز تیره و بافت آن گوشتی و نرم باقی بماند. طعم مویز به خاطر همین فرایند و نوع انگور، بسیار شیرینتر و غنیتر از کشمش است.
کشمش چیست؟
کشمش، نوعی انگور خشکشده بیدانه است که از انگورهای روشنتری مانند انگور عسگری به دست میآید. فرق مویز با کشمش سبز، از همین نوع انگور شروع میشود. برای تولید کشمش روشهای مختلفی از جمله آفتابی، سایهای و صنعتی وجود دارد که هر کدام محصولی متفاوت ایجاد میکنند. در روش آفتابی، کشمش رنگی قهوهای پیدا میکند. برای تهیه کشمش سبز، انگورها را در سایه و به دور از نور مستقیم خورشید آویزان میکنند تا رنگ سبزشان حفظ شود. تفاوت کشمش آفتابی و طلایی هم در استفاده از بخار گوگرد است که رنگ کشمش را زرد طلایی و شفاف میکند.
انواع مویز و کشمش
انواع مویز و کشمش بر اساس نوع انگور، روش خشککردن و رنگ دستهبندی میشوند و هرکدام طعم، میزان شیرینی و کاربرد متفاوتی در مصرف روزانه و آشپزی دارند.
| نوع | از چه انگوری تهیه میشود؟ | ظاهر و طعم | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| مویز سیاه دانهدار | انگور سیاه دانهدار | تیره، گوشتیتر، شیرینی ملایم | مصرف روزانه، تقویت انرژی، آجیل |
| مویز بیدانه | انگور سیاه/قرمز بیدانه | ریزتر، نرمتر، شیرینتر | میانوعده، کیک و شیرینی |
| مویز آفتابی | انگور تیره (خشکشده زیر آفتاب) | عطر بیشتر، رنگ تیرهتر | مصرف خانگی، ترکیب با مغزها |
| کشمش سبز (قلمی) | انگور سبز بیدانه | کشیده، خوشرنگ، شیرینی متعادل | پلو، سالاد، پذیرایی |
| کشمش طلایی (گوگردی) | انگور بیدانه (خشکشده با دود گوگرد) | طلایی، نرمتر، شیرینتر | کیک، شیرینی، دسر |
| کشمش آفتابی | انگور زرد/سبز | قهوهای روشن، طعم طبیعیتر | مصرف روزانه، پختوپز |
| کشمش تیزابی | انگور سبز (خشکشده با محلول تیزاب مجاز) | روشنتر، زودخشک، سبک | آجیل، استفاده روزمره |
| کشمش پلویی | ترکیب انواع کشمش (معمولاً آفتابی یا تیزابی) | دانههای متوسط و یکدست | پلوها مثل عدسپلو و کشمشپل |
پیشنهاد مطالعه: طرز تهیه شیر فندق خانگی
تفاوت مویز و کشمش از نظر تغذیهای
ارزش غذایی این دو انگور خشک به خاطر نوع انگور و فرایند تولید با هم تفاوت دارد. این تفاوتها روی تأثیری که بر سلامت ما میگذارند، خود را نشان میدهند. بررسی تفاوت مویز وانگور خشک سبز یا کشمش از نظر ارزش غذایی به ما کمک میکند تا بفهمیم کدام یک برای هدف ما، از جمله تأمین انرژی یا دریافت آنتیاکسیدان، مناسبتر است.
مقایسه مواد مغذی
هر دو خشکبار سرشار از قند طبیعی هستند، اما در جزئیات تفاوتهای مهمی دارند. مویز به دلیل اینکه با پوست و دانه خشک میشود، آنتیاکسیدان بسیار بیشتری، مخصوصاً از نوع آنتوسیانین (عامل رنگ تیره)، دارد. این ترکیبات برای مقابله با التهاب در بدن عالی هستند. از طرف دیگر، برخی انواع کشمش پتاسیم بیشتری دارند که برای تنظیم فشار خون مفید است. قند کشمش و مویز تقریباً نزدیک به هم است، اما طعم شیرینتر مویز ممکن است این تصور را ایجاد کند که قند بیشتری دارد. در جدول زیر، با فرق مویز و کشمش، از نظر ارزش غذایی آشنا میشوید:
| کشمش (در هر ۱۰۰ گرم) | مویز (در هر ۱۰۰ گرم) | ماده مغذی |
| ۲۹۵ کیلوکالری | ۳۰۰ کیلوکالری | کالری |
| ۷۵۰ میلیگرم | ۷۵۰ میلیگرم | پتاسیم |
| ۲.5 میلیگرم | ۲.۶ میلیگرم | آهن |
| ۵۹ گرم | بالا (گلوکز و فروکتوز) | قندهای طبیعی |
| ۳.۷ گرم | ۳.۳ گرم | فیبر |
| متوسط | بسیار بالا | آنتیاکسیدانها |
تاثیر بر سلامت بدن
درمان ضعف حافظه با مویز، ریشه در منابع طب سنتی دارد و در پژوهشهای علمی نیز مورد تأیید قرار گرفته است؛ تا جایی که هنوز خواص مویز برای حافظه و تقویت مغز و تمرکز، مورد توجه پژوهشگران است. آنتیاکسیدانهای بالای مویز از سلولهای مغزی محافظت میکنند و مانع از بروز آلزایمر میشوند. در مقابل، کشمش به دلیل داشتن پتاسیم، به سلامت قلب و عروق کمک میکند و برای افرادی که فشار خون بالا دارند، یک میانوعده خوب است. خاصیت آنتیاکسیدانی کشمش هم قابل توجه است و به سلامت عمومی بدن کمک میکند. شاخص گلیسمی مویز و کشمش بالا است، پس افراد دیابتی باید آن را با احتیاط و به مقدار کم مصرف کنند.
کاربردها در آشپزی و تغذیه
طعم و بافت متفاوت این دو خشکبار، سبب شده است که یکی به عنوان یک میانوعده مقوی عمل کند و دیگری در انواع غذاها کاربرد داشته باشد. فرق کشمش طلایی و مویز در آشپزی کاملاً محسوس است و نمیتوان آنها را به جای هم استفاده کرد. در ادامه، به بررسی بیشتر فرق مویز و کشمش؛ از نظر کاربرد در آشپزی و تغذیه میپردازیم.
کاربرد مویز
مویز به خاطر طعم بسیار شیرین و بافت درشت، بیشتر به عنوان یک میانوعده تنها یا همراه با مغزهایی مثل گردو مصرف میشود. انرژی مویز بسیار بالاست و برای ورزشکاران یا افرادی که دچار ضعف و بیحالی هستند، یک انتخاب عالی است. در آشپزی کمتر از مویز استفاده میشود، چون طعم قوی آن ممکن است طعم اصلی غذا را تحتتأثیر قرار دهد.
کاربرد کشمش
کشمش یک ماده غذایی بسیار انعطافپذیر در آشپزی است و میتوان از آن در عدسپلو، شیرینپلو، انواع کیک، شیرینی و سالاد، استفاده کرد. طعم ملایم کشمش به خوبی با طعمهای دیگر ترکیب میشود و شیرینی دلچسبی به غذا اضافه میکند. کشمش همچنین در ترکیب با ماست یا در گرانولای صبحانه بسیار محبوب است.
طبع و فواید مویز و کشمش
در نگرش طب سنتی ایرانی، نمیتوان گفت که مویز بهتره یا کشمش؟ زیرا هر ماده غذایی دارای طبع یا مزاجی خاص است که تأثیرات آن بر بدن را مشخص میکند. شناخت طبع مویز و کشمش به ما کمک میکند تا بر اساس مزاج بدن خود، از فواید انگور خشکشده بهترین بهره را ببریم و از عوارض احتمالی آن جلوگیری کنیم.
طبع مویز و فواید آن
طبع مویز گرم و تر بوده و این ویژگی، آن را یک خوراکی خونساز، انرژیبخش و مقوی تبدیل کرده است. مویز برای رفع خستگی، تقویت حافظه و افزایش قوای جسمی، بهخصوص در افراد سردمزاج، بسیار مفید است. البته افراد گرممزاج باید در مصرف آن زیادهروی نکنند، چون ممکن است باعث ایجاد جوش یا احساس گرمای بیش از حد در بدنشان شود.
طبع کشمش و فواید آن
طبع کشمش گرم و خشک است و از فواید اصلی آن میتوان به تقویت قلب، کمک به پاکسازی کبد، تأمین آهن و پتاسیم مورد نیاز بدن و بهبود فرایند هضم اشاره کرد. در طب سنتی توصیه میشود کشمش را با موادی مثل بادام یا ماست مصرف کنید تا خشکی طبع آن متعادل شود و هضم راحتتری داشته باشد.
پیشنهاد مطالعه: آموزش دستور پخت کیک خرمالو
نحوه انتخاب و نگهداری مویز و کشمش باکیفیت
برای اینکه از تمام خواص این دو خشکبار بهرهمند شوید، باید محصولی باکیفیت بخرید و درست از آن نگهداری کنید. یک مویز یا کشمش مرغوب باید ظاهری تمیز، عاری از هرگونه آفت، گرد و خاک یا کپکزدگی داشته باشد. رنگ محصول باید یکنواخت و طبیعی به نظر برسد؛ کشمشهای بیش از حد براق ممکن است با پارافین یا روغنهای صنعتی پوشانده شده باشند. بافت آنها باید نرم و گوشتی باشد، نه خیلی خشک و سنگی و نه خمیری و چسبنده. بهتر است محصولاتی را انتخاب کنید که به صورت ارگانیک و بدون مواد نگهدارنده مانند دیاکسید گوگرد تهیه شدهاند. برای نگهداری، آنها را در یک ظرف دربسته و نفوذناپذیر در مکانی خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید قرار دهید. نگهداری در یخچال میتواند عمر مفید آنها را افزایش دهد و از خشکشدن یا آفتزدگی جلوگیری کند.
نتیجهگیری
«فرق مویز و کشمش» صرفاً در ظاهر خلاصه نمیشود. مویز با طبع گرم و تر، غلظت بالای آنتیاکسیدان و نقش مؤثر در تقویت حافظه، ماهیتی درمانیتر دارد. در مقابل، کشمش با طبع گرم و خشک، منبع غنی پتاسیم و گزینهای کاربردیتر در پختوپز و تغذیه روزانه است. هر دو این خشکبار از نظر ارزش غذایی مفید هستند، اما خصوصیات متفاوتی دارند؛ بنابراین بهتر است بسته به نیاز بدن، هدف و سلیقه خود آنها را انتخاب کنید.
سؤالات متداول
تفاوت اصلی بین مویز و کشمش در چیست؟
کشمش از انگورهای روشن مانند عسگری تهیه میشود؛ اما مویز از دانههای انگور سیاه رنگ درشت به نام شاهانی تهیه میشود. معمولاً از مویز به دلیل خاصیت درمانی و انرژیزا بودن استفاده میشود؛ اما کشمش بیشتر به دلیل طعم شیرین در آشپزی و به عنوان تنقلات به کار میرود.
آیا مویز از نظر ارزش غذایی بهتر از کشمش است؟
بله مویز آنتیاکسیدانها و فیبر بیشتری نسبت به کشمش دارد و برای تقویت حافظه و قلب و عروق بسیار مناسب است.
مویز برای حافظه مفیدتر است یا کشمش؟
آنتیاکسیدانهای موجود در مویز آن را به دارویی برای تقویت حافظه و پیشگیری از آلزایمر تبدیل کرده است.
آیا بیماران دیابتی میتوانند مویز یا کشمش مصرف کنند؟
بله افراد دیابتی با رعایت اعتدال میتوانند از کشمش و مویز استفاده کنند.
کشمش مویز از کدام انگور است؟
مویز معمولاً از انگورهای سیاه و دانهدار تهیه میشود، در حالیکه کشمش بیشتر از انگورهای سبز یا زرد و بیدانه به دست میآید. نوع انگور تأثیر زیادی بر رنگ، طعم و خواص این دو دارد.
قند مویز بیشتر است یا کشمش؟
بهطور کلی قند مویز کمی کمتر از کشمش است، اما به دلیل طعم طبیعی قویتر، شیرینتر به نظر میرسد. هر دو منبع قند طبیعی هستند و مصرف متعادل آنها توصیه میشود.
